Wat is gekweekte vis?

Gekweekte vis in het kort

Gekweekte vis is vis die wordt geproduceerd via aquacultuur: het gecontroleerd kweken van vissen en andere waterorganismen in zoet of zout water. De omstandigheden, het voer en het kweeksysteem verschillen per soort en producent. Of kweekvis een duurzame keuze is, hangt daarom af van onder meer de vissoort, het kweeksysteem, het voer en eventuele certificering.

Kweekvis en wilde vis verschillen vooral in herkomst en productiemethode: kweekvis groeit op binnen een beheerd systeem, wilde vis leeft in natuurlijke wateren en wordt gevangen door de visserij. Beide categorieën komen op de professionele markt naast elkaar voor, vaak zelfs binnen dezelfde soort.

Kweekvis, aquacultuur en viskweek: dezelfde begrippen

De termen kweekvis, viskweek en aquacultuur verwijzen naar hetzelfde principe. Aquacultuur is de bredere term en omvat ook schaal- en schelpdieren en zeewier. “Gekweekte vis” is niet hetzelfde als “geweekte vis”: dat laatste betekent vis die in vloeistof is geweekt, bijvoorbeeld gezouten vis die wordt ontzout, en heeft niets met viskweek te maken.

Hoe werkt aquacultuur?

Aquacultuur is het houden en opkweken van vis in een beheerd systeem, van broed tot marktwaardige vis. De kweker beheert onder meer de waterkwaliteit, de bezettingsdichtheid, het voer en de diergezondheid. De gebruikte systemen verschillen sterk van elkaar.

Kooien of netten in zee of meren worden veel gebruikt voor zalm en zeebaars. Zo’n systeem staat in open verbinding met het omringende water, waardoor waterkwaliteit en ziektedruk belangrijke aandachtspunten zijn. Vijvers en bassins zijn gangbaar voor onder meer tilapia, meerval en karper. In recirculatiesystemen (RAS) gebeurt de kweek op het land in een gesloten systeem waarin het water wordt gefilterd en hergebruikt.

Het voer bepaalt een groot deel van de milieu-impact. Voor roofvissen zoals zalm bestaat het voer traditioneel deels uit vismeel en visolie; producenten werken daarnaast met plantaardige voerbronnen en, in toenemende mate, met alternatieven zoals insectenmeel. De samenstelling verschilt per producent en per soort.

Welke vissoorten worden gekweekt?

Wereldwijd wordt een groot aantal soorten gekweekt. Op de Europese en Nederlandse markt kom je vooral deze soorten tegen:

• Zalm (Salmo salar) – de bekendste kweekvis in Noordwest-Europa, met Noorwegen en Schotland als belangrijke herkomstlanden. Lees meer over hoe gekweekte zalm wordt geproduceerd.
• Tilapia – een veelgekweekte soort met een milde smaak, die in uiteenlopende systemen goed groeit.
• Pangasius en meerval – zoetwatersoorten die veel in vijver- en bassinsystemen worden gehouden.
• Zeebaars en zeebrasem – veel gekweekt in het Middellandse Zeegebied.
• Forel, paling en garnalen – elk met een eigen markt en verwerkingsketen.

Welke soort waar gekweekt wordt, hangt af van klimaat, watertype, vraag vanuit de markt en de kosten van voer en energie.

Is gekweekte vis duurzaam?

Daar is geen algemeen antwoord op. Aquacultuur kan de druk op wilde visbestanden verlagen, maar de milieuprestatie verschilt sterk per soort, kweeksysteem, voer, locatie en producent. Slecht beheerde kweek kan leiden tot lokale watervervuiling, ziektedruk en ontsnappingen; goed beheerde kweek beperkt die effecten. Gekweekte vis is dus niet automatisch duurzamer, gezonder of milieuvriendelijker dan wilde vis, en andersom evenmin.

Keurmerken: ASC, BIO en MSC uit elkaar houden

ASC (Aquaculture Stewardship Council) is het keurmerk voor verantwoord gekweekte vis, schaal- en schelpdieren. BIO (biologische certificering) is een apart systeem met eigen eisen aan onder meer voer, bezettingsdichtheid en diergeneesmiddelen; BIO en ASC zijn dus verschillende certificeringssystemen en niet uitwisselbaar. MSC (Marine Stewardship Council) heeft betrekking op wilde visserij en is géén keurmerk voor gekweekte vis.

Voor een beoordeling per soort en herkomst zijn onafhankelijke viswijzers en de certificeringsschema’s zelf de meest betrouwbare bronnen. Meer over het verschil tussen biologische en andere certificering lees je op onze pagina over biologische zalm.

Gekweekte vis versus wilde vis

Onderstaande tabel zet de belangrijkste verschillen naast elkaar. Geen van beide categorieën is per definitie beter: de uitkomst hangt af van de soort, het kweeksysteem of de visserijmethode en de herkomst.

Voor zalm gaan we hier dieper op in in het artikel gekweekte zalm of wildgevangen zalm.

Voedingswaarde en gezondheid

Vis levert eiwit, vitamines en mineralen, en vette vissoorten zoals zalm, makreel en haring bevatten omega 3-vetzuren. De exacte voedingswaarde verschilt per soort, per voer en per productiemethode; ook binnen dezelfde soort zijn er verschillen. Zowel gekweekte als wilde vis past in een gevarieerd voedingspatroon. Voor onafhankelijke informatie over vis en voeding verwijzen we naar het Voedingscentrum.

Waar let je op bij het kopen van kweekvis?

Bij professionele inkoop draait het vooral om het vastleggen van herkomst, specificatie en keten. Deze punten helpen daarbij:

• Soort en herkomst – vraag naar de vissoort, het land van herkomst en het kweeksysteem; die bepalen samen kwaliteit en milieuprofiel.
• Certificering – controleer of het keurmerk past bij de productiewijze: ASC of BIO bij kweek, MSC bij wilde vangst.
• Versheid en koelketen – beoordeel geur, kleur, stevigheid en de temperatuur waarbij het product is bewaard en vervoerd. Zie ook onze pagina over vis kopen.
• Specificatie en maatvoering – leg vast in welke vorm, gewichtsklasse en verpakking wordt geleverd.
• Documentatie – vraag naar traceerbaarheid en de bijbehorende specificaties per partij.

Neerlandia Urk verwerkt en levert vis aan retail, foodservice en groothandel. Bekijk daarvoor ons productassortiment of de contactgegevens van Neerlandia.

Veelgestelde vragen

Stuur ons een WhatsApp